آموزش در مدینه عصر نبوی

توجه به نشر دانش و توانایی خواندن در میان مسلمانان مدینه، پیامبر(ص) را واداشت که هر مسئولیت مهاجر جدید را به یکی از صحابه واگذارد، تا هزینه زندگی او را به عهده گیرد و به او تعلیم دهد. پیامبر (ص) نخستین معلم صحابه بود که در مسجد در میان حلقه یارانش می نشست و به پرسش های آنان پاسخ می داد و امور دینی را به آنان می آموخت. گروهی از صحابه به میل خود کار آموزش مهاجران را بر عهده می گرفتند.

          گفتنی است که از حق زنان در آموزش علم غفلت نمی شد. روز خاصی برای آنان تعیین شده بود که مسائل دینی را از رسول اکرم (ص) می آموختند. هم چنین به دستور پیامبر (ص) در خانه ها از محارم خود تعلیم می دیدند. از جمله معلمانی که به زنان نوشتن را می آموختند، شفاء دختر عبدالله بن عبد شمس عدوی و ام سلیمان دختر ابو حثمه بودند. از این مطالب بر می آید که مسئولیت آموزش، مسئولیتی عام بود که تمام مسلمانان آن را به عهده می گرفتند.

          بهترین زمان برای آموزش از جانب پیامبر(ص) و بررسی قرآن، هنگامی بود که مسلمانان در مسجد گرد هم می آمدند. از این رو زنان به شرکت در نماز جماعت صبح علاقه مند بودند تا آموزشی را که پیامبر (ص) می داد، از دست ندهند.

          پایه و اساس آموزش، قرآن کریم بود که شامل تعالیم اسلامی بود و امور دینی و دنیایی زندگی مسلمانان را تنظیم می کرد. به همین دلیل ذکر شده است که گروهی قرآن را در سه شب و گروهی در یک شب ختم می کردند. صحابه در مورد بحث و ذکر قرآن هم عهد شده بودند و به شناخت قرائت ها و تفسیرها و معانی آن همت گماشته بودند. به طوری که در عصر پیامبر (ص) گروهی مانند عبادة بن صامت خزرجی قرآن را گرد آورده بود. وی به آموزش قرآن به اهل صفه نیز می پرداخت.

ذکر شده است شماری از مسلمانان در عصر پیامبر(ص)، آگاهی زیادی از علم انساب و تاریخ داشتند، مانند ابوبکر و عقیل بن ابوطالب که از داناترین مردم به اصل و نسب قریش و سایر عرب ها بود. سعد بن مسعود ثقفی و دیگران نیز به همان اندازه آگاهی به انساب داشتند. ذکر شده است که عقیل بن ابی طالب به انساب قریش، مفاخر و معایب آن ها آگاه بود و مردم این علم را در مسجد از او فرا می گرفتند. اما این علم چندان مورد توجه مردم نبود و مردم آن را علمی سودمند نمی دانستند و می گفتند ندانستن آن زیانی نمی رساند. افزون بر مطالب ذکر شده، مسلمانان توجه زیادی به یادگیری شنا، تیراندازی و اسب سواری داشتند. ( ر. ک: جامعه مدینه در عصر نبوی (ص)، عبدالله عبدالعزیز بن ادریس، ترجمه شهلا بختیاری )

/ 0 نظر / 17 بازدید