نوروز و سفره هفت سین

     مردم بابل عدد هفت را مقدس می‏شمردند. به عقیده هندی ها در آئین برهما انسان هفت بار می میرد. در تورات مذکور است که هفت نر و ماده را با خود برگیر تا نسلی بر جهان بماند. همراهان داریوش با خود او هفت نفر بودند، در نقش رستم در بالای آرامگاه داریوش، هفت نقش ملاحظه می شود. اژدهای هفت سر معروف است. هفت پسر گشتاسب به هفت راهزن تبدیل شدند و هفت خوان رستم و اسفندیار در شاهنامه خواندنی است. در انجیل از هفت روح پلید صحبت شده است به نظر فرقه کاتولیک، هفت نوع شادی و هفت غسل تعمید وجود دارد. در اسلام و قرآن از خواب فرعون در مورد هفت گاو چاق و هفت گاو لاغر گفته شده است.  پیش از اسلام در بین اعراب، هفت بار طواف دور کعبه مرسوم بوده و در سنت اسلامی نیز چنین است. قرار گرفتن هفت عضو بدن هنگام نماز بر زمین در اسلام آمده است. طبقات آسمان و زمین و سیارات هفت بوده و ایام هفته هفت روز است. در ادبیات و عرفان عطار از هفت شهر عشق سخن می گوید ... . اما هفت سین نورز ایرانیان ریشه در ایران باستان دارد.

 برخى پژوهشگران، ریشه تاریخى این جشن را به جمشید پیشدادى نسبت مى دهند و نوروز را نوروز جمشیدى مى خوانند. این گروه معتقدند که جمشیدشاه بعد از یک سلسله اصلاحات اجتماعى بر تخت زرین نشست و فاصله بین دماوند تا بابل را در یک روز پیمود و آن روز (روز هرمزد) از فروردین ماه بود. چون مردم این شگفتى از وى بدیدند جشن گرفتند و آن روز را نوروز خواندند. اما شاید بتوان گفت عاملى که نوروز را از دیگر جشن هاى ایران باستان جدا کرد و باعث ماندگارى آن تا به امروز گردید، فلسفه وجودى نوروز یعنی زایش و نو شدن دوباره طبیعت هم زمان با شروع سال جدید است.

جامعه ایران در گذشته به شادى به عنوان عنصر نیرو دهنده به روان انسان، توجه ویژه‌اى داشتند. آنها براساس آیین زرتشتى خود چهار جشن بزرگ و ویژه: تیرگان، مهرگان، سده و اسپندگان را همراه با شادى و سرور و نیایش برگزار مى کردند. در آیین‌هاى باستانى ایران براى هر جشن «خوانى» با انواع خوراکی ها می گستردانند. این سفره مــعــمـولاً چـند ســاعــت مانــده به زمان تـــحویل ســـــال نو آمـــاده بود و بر صفحه اى بلندتر از سطح زمین چیده مى شد. هفت امشاسپندان مقدس عبارت بودند از: اهورامزدا(به معنى سرور دانا)، و هومن (اندیشه نیک ) ، اردیبهشت (پاکى وراستى )، شهریور (شهریارى آرزو شده با کشور جاودانى )، سپندارمزد (عشق و پارسایى ) ، خرداد (رسایى و کمال ) و امرداد (نگهبان گیاهان). در بسیارى از منابع تاریخى آمده است که «هفت سین»  نخست «هفت شین» بوده و بعدها به این نام تغییر یافته است. شمع، شراب ، شیرینى ، شهد (عسل) ، شمشاد، شربت و شقایق یا شاخه نبات، اجزاى تشکیل دهنده سفره هفت شین بودند. برخى دیگر به وجود «هفت چین» در ایران پیش از اسلام اعتقاد دارند. در زمان هخامنشیان در نوروز به روى هفت ظرف چینى غذا مى‌گذاشتند که به آن هفت چین یا هفت چیدنى مى گفتند. و شاید هم این نام گذاری به سبب استفاده از ظروف چینی روی سفره نورورز بود. به هرروى خوراکى‌هاى خاصى بر سفره هفت سین مى‌نشینند که عبارتند از: سیب، سرکه، سمنو، سماق، سیر، سنجد و سبزه. خوراکى هایى که به نیت هاى گوناگون انتخاب شده اند:

سمنو: نماد زایش و بارورى گیاهان است و از جوانه هاى تازه رسیده گندم تهیه مى شود. سیب: هم نماد بارورى است و زایش. درگذشته سیب را درخم هاى ویژه اى نگهدارى مى کردند و قبل از نوروز به همدیگر هدیه مى دادند. مى گویند که سیب با زایش هم نسبت دارد، بدین صورت که اغلب درویشى سیبى را از وسط نصف مى کرد و نیمى از آن را به زن و نیم دیگر را به شوهر مى داد و به این ترتیب مرد از عقیم بودن و زن از نازایى رها مى شد. سنجد: نماد عشق و دلباختگى است و از مقدمات اصلى تولد و زایندگى. عده اى عقیده دارند که بوى برگ و شکوفه درخت سنجد محرک عشق است! سبزه: نماد شادابى و سرسبزى و نشانگر زندگى بشر و پیوند او با طبیعت است.
درگذشته سبزه ها را به تعداد هفت یا دوازده که شمار مقدس برج هاست در قاب هاى گرانبها سبز مى کردند. در دوران باستان درکاخ پادشاهان
۲۰ روز پیش ازنوروز دوازده ستون را از خشت خام برمى آوردند و بر هریک از آنها یکى از غلات را مى کاشتند و خوب روییدن هریک را به فال نیک مى گرفتند و برآن بودند که آن دانه درآن سال پربار خواهدبود. در روز ششم فروردین آنها را مى چیدند و به نشانه برکت و بارورى در تالارها پخش مى کردند. سماق نماد چاشنى و محرک شادى در زندگى به شمار مى روند. سیب نماد زیبایی و تندرستی؛ سیر نماد پزشکی و درمان؛ سمنو نماد فراوانی و برکت؛ سرکه نماد شکیبایی و عمر؛ سماق نماد رنگ طلوع خورشید بودند. سکه که نمادى از امشاسپند شهریور (نگهبان فلزات) است و به نیت برکت و درآمد زیاد انتخاب شده است.

علاوه بر این ها کتاب به نشانه تمدن و خردورزی، ماهی به نشانه تحرک، ادامه زندگی و نشانه اسفند ماه، تخم مرغ ( سالم، نپخته و دارای نطفه سالم ) ظاهرا به تعداد اعضای خانواده به نشانه زایش و افزایش نسل و آینه نشانه روشنایی و جهت دو چندان شدن آن چه بر خوان چیده بودند و از آفریدگار در سال جدید آن ها را طلب می کردند، بود. در ساعت تحویل سال بر کنار این خوان می نشتند و با خواندن دعا به استقبال سال نو می رفتند. این رسم  پس از اسلام با اضافات و تغییراتی هم چنان حفظ شده است. عیدتان مبارک باد.

/ 2 نظر / 11 بازدید
وفادار

سال نو مبارك اميدوارم سال خوبي داشته باشيد

وفادار

ایام به کام