سلسله های اسلامی در شمال افریقا : 1- ادریسیان

در آن جا به دلیل فضل و اعتبار تبار علوی وی، عده ای از روسای بربرهای زناته شمال مراکش را بر آن داشت که او را به پیشوایی خود برگزینند. وی در ولیله، ولوبیلیس رومی، سکنی گزید؛ اما به نظر می آید طرح ساختن یک اردوگاه نظامی به نام مدینة فاس را آغاز کرد که هسته شهر بعدی فاس شد. این شهر به زودی با جذب مهاجران از اندلس و افریقیه و مغرب شرقی به صورت شهر پر جمعیتی در آمد و پایتخت ادریسیان شد. از این به بعد این شهر مسکن شرفا – اعقاب ممتاز نواده های گرامی پیامبر – شد. این شریفان نقش با اهمیتی در تاریخ مراکش بازی کردند.

          در دوران حکمرانی محمد المنتصر، قلمرو ادریسیان در نتیجه تصمیم وی به تقسیم کردن شهرهای مختلف این خاندان و دادن آن ها به عنوان تیول به چند تن از برادران متعددش، از نظر سیاسی تجزیه شد. اقتدار ادریسیان در مناطق شهری بود نه در حومه و روستاها. لذا ادریسیان طعمه حملات دشمنان بربر خود شدند، اما در اوایل سده چهارم هجری/ دهم میلادی دشمن دشمن خطرناکتری چون فاطمیان افریقیه پیدا شد. یحیی چهارم ناچار شد که فرمانبرداری از عبیدالله مهدی را بپذیرد. لذا مقدار زیادی از قلمرو او جدا و به دست رئیس بربرهای مکناسه، موسی بن  ابی العفیه در آمد. پس از آن ادریسیان به حواشی مراکش رانده شدند و از این رو، شاخه های کوچکی از آن ها در جاهایی چون تمدولت، در جنوب به حکومت پرداختند، اما شاخه اصلی در میان بربرهای غُماره در ریفِ مراکش شمالی مستقر شد. این شاخه از ادریسیان گاهی از امویان اندلس که تحت حکومت عبدالرحمن سوم بودند و می خواستند نفوذ خویش را بر شمال افریقا بگسترند و گاهی از فاطمیان اطاعت می کردند. در سال 353هـ ق/974م حسن ادریسی به ناچار تسلیم امویان شد و آنان وی را به قرطبه بردند. چند سال بعد، وی به پشتیبانی فاطمیان از نو سر برآورد، اما به دست سپاهیان اموی کشته شد و به این طریق سلسله ادریسیان در شمال افریقا خاتمه یافت. حدود چهارده نفر از این خاندان در فاصله سال های  172-375هـ ق/789- 985م به قدرت رسیدند.

          در اوایل سده پنجم هجری/یازدهم میلادی در دوره ای که امویان رو به زوال داشتند، یکی از شاخه های دور ادریسیان یعنی حمودیان موفق شدند در میان ملوک الطوایف اسپانیا، اماراتی در مالقه و جزیرة الخضراء بر پا کنند. [منابع: دایرة المعارف اسلام، « ادریس اول»، « ادریس دوم»، « ادریسیان»؛ باسورث، سلسله های اسلامی جدید]

/ 1 نظر / 113 بازدید
وفادار

یاد ایام دانشجویی افتادم یکی از تحقیقات آقای دکتر جلیلی که انجام دادم بنی مرین و ادریسیان بود.